Modificacións lexislativas

 

​Novidades lexislativas ano 2026

As novidades lexislativas que se produciron durante o ano 2026 no ámbito cooperativo autonómico foron, principalmente, as seguintes:

​

Normativa estatal

• Lei 1/2026, do 8 de abril, integral de impulso da economía social

Actualiza o marco estatal da economía social con reformas que afectan especialmente as cooperativas e ás empresas de inserción. A súa orientación combina a modernización da xestión, o reforzo da participación das persoas socias e novas medidas de inclusión. A lei entrou en vigor o 10 de abril de 2026, cunha excepción para a obrigación de dispoñer de páxina web corporativa en determinadas cooperativas.

En canto á reforma da Lei de Cooperativas amplía a súa definición: xa non se refire só a actividades «empresariais», senón a actividades «económicas», e destaca a propiedade conxunta, a xestión democrática e a atención a necesidades económicas, sociais e culturais. Tamén desenvolve o dereito de información das persoas socias e regula as comunicacións electrónicas e as asembleas presenciais, telemáticas ou mixtas, con garantías de identificación, participación e voto. As cooperativas de máis de 500 persoas socias deberán contar cunha web corporativa a partir do 10 de abril de 2027.

No plano organizativo, as cooperativas con menos de dez persoas socias poderán prever nos seus estatutos unha administración unipersoal ou mediante dous administradores, en lugar do consello reitor. A reforma incorpora, ademais, medidas de igualdade nos órganos sociais e regula a posibilidade de elaborar plans de igualdade cooperativos para as persoas socias traballadoras, sen confundilos cos plans exixibles respecto do privado asalariado.

Nas cooperativas de traballo asociado mantense o carácter societario do vínculo das persoas socias traballadoras, á vez que se precisan aspectos da súa actividade e protección. A lei reforza así mesmo as causas de descualificación fronte ao uso da forma cooperativa sen participación democrática real ou sen unha organización produtiva propia. Para as empresas de inserción, destaca o contrato de transición ao emprego ordinario, vinculado a un itinerario personalizado de inserción.

A promoción pública da economía social gana tamén concreción: o marco de fomento contempla o acceso á innovación e a instrumentos de apoio financeiro, a formación e o impulso destas entidades en ámbitos como os coidados, o desenvolvemento rural ou a transición enerxética. A reforma apunta, en definitiva, a facilitar o seu crecemento sen perder os trazos que as distinguen: participación, finalidade social e arraigamento na comunidade.

Tras a actualización do catálogo sectorial consolidada pola Lei 1/2026, do 8 de abril, integral de impulso da Economía Social, a condición de entidade de ES queda reservada de xeito exclusivo aos CEE de Iniciativa Social. Esta norma blinda os principios que xa inspiraban a Lei 5/2011, do 29 de marzo, de Economía Social, esixindo que calquera entidade do sector antepoña as persoas e o fin social por encima do capital social ou o lucro mercantil tradicional.

De acordo co marco regulatorio xeneral e o Real Decreto Lexislativo 1/2013 (Texto Refundido da Lei Xeral de Discapacidade), a distinción radica na natureza da propiedade e o destino dos excedentes:

• CEE de Iniciativa Social (Integrados en ES): Son aqueles promovidos e participados en máis do 50% por entidades sen ánimo de lucro, asociacións de persoas con discapacidade ou corporacións de dereito público. Teñen a obrigación legal de reinvestir o 100% dos seus beneficios na creación de oportunidades de emprego e a inclusión laboral do colectivo.

• CEE de Iniciativa Empresarial (Excluídos de ES): Operan baixo fórmulas de sociedades mercantís ordinarias onde os beneficios se distribúen entre os socios capitalistas. Ao perseguir a maximización do beneficio privado, carecen da natureza solidaria esixida para formar parte de ES.

Esta separación normativa ten un impacto crítico no tráfico administrativo. Os CEE de iniciativa capitalista perden o acceso prioritario aos mercados protexidos pola Administración. Conforme a normativa de contratación pública, a reserva de contratos dos poderes públicos queda estritamente acoutada ás Empresas de Inserción e aos CEE de Iniciativa Social, protexendo así o emprego protexido daqueles proxectos que reinvisten integramente os seus recursos no impacto social.

 

• Orde TES/539/2026, do 25 de maio, pola que se regula a legalización en formato electrónico de libros no ámbito do Rexistro de Sociedades Cooperativas.

Regula a legalización en formato electrónico dos libros no ámbito do Rexistro Estatal de Sociedades Cooperativas.

A súa importancia práctica radica na dixitalización das obrigacións rexistrais e documentais das cooperativas.

As entidades afectadas deben prestar atención a:

1. A presentación electrónica dos libros.

2. Os procedementos de legalización.

3. Os requisitos técnicos e formais.

4. A adaptación dos seus sistemas de xestión documental.

 

• Orde TES/567/2026, do 27 de maio, de subvencións para proxectos de economía social

Establece as bases reguladoras para conceder subvencións destinadas a:

• Proxectos de economía social.

• Iniciativas de responsabilidade social empresarial.

• Gastos de funcionamento de organizacións asociativas e representativas da economía social de ámbito estatal.

É relevante para federacións, confederacións, asociacións representativas e entidades que desenvolvan proxectos de promoción da economía social.

Non supón unha subvención automática: as entidades deberán cumprir las condiciones e os requisitos de las correspondentes convocatorias.

 

​

Normativa autonómica

Principado de Asturias

• Lei do Principado de Asturias 4/2026, do 28 de maio, de Cooperativas.

Introduce unha nova regulación, vixente desde o 10 de agosto de 2026. Entre os cambios destacan o réxime do fondo de reserva obrigatorio e a súa adxudicación na liquidación, incluída a eliminación da autorización administrativa para repartir o devandito fondo en cooperativas mixtas.

Substitúe a la anterior Lei 4/2010 e moderniza o réxime xurídico de las cooperativas asturianas, simplificando o seu funcionamento e reducindo cargas administrativas.

Principais novidades:

• Constitución: reduce a dous o número mínimo de persoas socias.

• Órganos sociais: o Consello Reitor é obrigatorio para cooperativas de dez ou máis socios; a intervención é potestativa para las de dez ou menos.

• Capital social: mantén o mínimo de 3.000 euros, permitindo desembolsar inicialmente o 25%.

• Fondos cooperativos: modifica a regulación da reserva obrigatoria e amplía os posibles destinos do fondo de Educación e Promoción.

• Dixitalización: regula a páxina web corporativa e contempla as reunións e participación telemáticas.

• Simplificación administrativa: reduce determinadas obrigacións de publicidade e permite a disolución, liquidación e extinción simultáneas.

• Integración cooperativa: desenvolve a regulación de cooperativas de segundo grao e grupos cooperativos.

• Prazo de adaptación: las cooperativas existentes dispoñen de tres anos desde a súa entrada en vigor para adaptar os seus estatutos, ata o 10 de agosto de 2029.

​​

​

​Novidades lexislativas ano 2025

As novidades lexislativas que se produciron durante o ano 2025 no ámbito cooperativo autonómico foron, principalmente, as seguintes:

​

Normativa estatal

• Imposto sobre Sociedades: novos tipos para microempresas/ERD e axuste do tipo para cooperativas fiscalmente protexidas (desde 1-1-2025)

Desde os períodos impositivos iniciados a partir de 1-1-2025, modifícanse tipos do IS para microempresas e ERD e, en particular para cooperativas fiscalmente protexidas, que pasan a tributar aplicando tipos resultantes de minorar en 3 puntos os previstos en LIS art.29.1, co límite de que o tipo resultante non supere o 20%, con especialidade para resultados extracooperativos (que tributan aos tipos de LIS art.29.1).

(En cooperativas de crédito e caixas rurais: tipos de LIS art.29.1, e extracooperativos ao 30%).

​

• Cooperativas especialmente protexidas: inclusión de cooperativas de vivendas

Con efectos para períodos impositivos iniciados a partir de 1-1-2025, inclúese expresamente ás cooperativas de vivendas entre as especialmente protexidas na Lei 20/1990.

Introdúcese un novo art.12 bis con requisitos, orientados a cooperativas de vivendas que provén vivenda habitual en réxime de uso (sen transmisión de propiedade nin dereitos reais aos socios, e con límites a achegas retornables, alén de mencións estatutarias específicas).

Tamén se recolle esta ampliación como criterio fiscal xeneral en mementos.

​

• Plan Anual de Control Tributario 2025 (AEAT): foco censual tamén en cooperativas

As directrices de control 2025 inclúen actuacións de depuración censual de entidades non mercantís, con referencia expresa a cooperativas (e asociacións), tanto de ámbito estatal como autonómico.

​

Normativa autonómica

Comunitat Valenciana

• Medidas extraordinarias DINA (ata 30-3-2025 / 30-6-2025 segundo materia) para cooperativas domiciliadas en municipios afectados.

Establécense medidas excepcionais sobre: reunións telemáticas do consello reitor e asemblea aínda que non o prevexan estatutos, adopción de acordos por escrito e sen sesión, suspensión/continuación de prazos de formulación de contas, regras especiais para o cómputo do prazo de reembolso de achegas en baixas producidas no período fixado e axustes temporais sobre disolución. 

​

• IRPF autonómico:

Cambios na dedución por achegas a cooperativas (desde 30-12-2025) Modifícanse requisitos da dedución autonómica por investimentos, incluíndo achegas (voluntarias ou obrigatorias) a sociedades cooperativas, con axustes en esixencias formais (certificación, firma dixital cualificada, etc.) e en límites do incremento adicional.

​

País Vasco​

• Uso excepcional do fondo de educación/promoción (COFIP) por emerxencias (DANA)

Habilítase temporalmente destinar a contribución obrigatoria (COFIP) total ou parcialmente a dotar liquidez ou a actuacións solidarias ligadas a emerxencias declaradas, con regras de restitución e homologación.

​

Convenios colectivos

• XXIII Convenio colectivo das sociedades cooperativas de crédito.

Convenio colectivo de ámbito estatal que inclúe, alén da regulación da clasificación profesional, retribución e tempo de traballo, un código deontolóxico da profesión, a regulación de cláusulas tipo como a o período de proba e presta especial atención a materias coma o rexistro horario, que terá lugar preferentemente mediante recursos dixitais. Sobre este aspecto, mostra especial preocupación polo cumprimento da normativa en materia de protección de datos de carácter persoal. Asemade, destacan os dereitos de información atribuídos á representación legal dos traballadores, así como a regulación dos denominados “dereitos dixitais”.

​

​

​

​​